De kroning met doornen

De kroning met doornen was het onderwerp van twee schilderijen van de Italiaanse meester Caravaggio. De eerste versie, gedateerd rond 1604-1605, bevindt zich nu in de Cassa di Risparmi e Depositi van Palazzo degli Alberti, Prato (Toscane). De toeschrijving aan Caravaggio wordt betwist.

Op 25 juni 1605 schreef Caravaggio in zijn eigen hand een contract uit om "een beeld te schilderen van dezelfde grootte en waarde als het beeld dat ik al voor hem heb gedaan van de kroning van Christus", wat de kroning beperkt tot een periode voorafgaand aan deze datum. Er is geen hard bewijs voor een preciezere datering, maar de christusfiguur is duidelijk beïnvloed door de Christus in Rubens' altaarstuk van De kroning met doornen in de kerk van Santa Croce in Gerusalemme, Rome, voltooid in april 1602. De ontvanger van zowel de doornenkroon als de Ecce Homo - het schilderij waarop het contract betrekking heeft - was Massimo Massimi, een rijke financier en kunstverzamelaar in de kring van Caravaggio's beschermheer, markies Vincenzo Giustiniani. De werkelijke datum wordt betwist - John Gash plaatst het in 1601-1603.

Stilistisch is het schilderij gebaseerd op Rubens' altaarstuk voor de pose van Christus en op Titiaans behandeling van hetzelfde onderwerp (nu in het Louvre) voor de soldaat met de staf achter Christus. Maar Caravaggio is teruggevallen op de compacte, symmetrische benadering van 15de-eeuwse kunstenaars, zichtbaar in bijvoorbeeld het werk van Jeroen Bosch in Christ Mocked. De gebaren die de situatie definiëren zijn ingetogen en ingetogen – de bijna onmerkbare acties van de kwelgeesten richten de aandacht op Christus, die opkijkt, zijn gebonden handen licht geheven bijna in vergeving.